Waarom mannen voor seks betalen

Voor mij is seks iets tussen twee mensen die iets met elkaar hebben. Zo voel ik het, zo heb ik het altijd gevoeld. Dus toen ik me ging verdiepen in de vraag waarom mannen seks betalen, botste dat meteen op iets in mezelf. Ik snapte het niet. Ik wílde het eerlijk gezegd ook niet zo goed snappen.

In mijn hoofd zat een beeld. De man in de regenjas, de zielige figuur, de vieze uitzondering. En hoe meer ik las en luisterde, hoe minder dat beeld klopte. Wat ik vond paste niet in het hokje waar ik het graag in wilde stoppen.

Dit is dus geen verhaal van een therapeut die het allemaal al begreep. Het is een zoektocht van onbegrip naar begrip. En laat ik meteen iets rechtzetten: begrip is niet hetzelfde als goedkeuring. Ik hoef iets niet mooi te vinden om het te willen snappen. Sterker nog, snappen is vaak precies wat we overslaan als iets ons ongemakkelijk maakt.

Het zijn gewone mannen

Het eerste dat mijn beeld omver duwde was simpel. Als je klanten van betaalde seks als groep vergelijkt met een gewone dwarsdoorsnede van mannen, vind je nauwelijks verschil. Geen kenmerkende stoornis, geen typisch trauma, geen aparte soort. De gestoorde uitzondering blijkt vooral een geruststellend verzinsel. Geruststellend, want zolang het “die enge man” is, hoeft het niets met ons eigen leven te maken te hebben.

Laat ik het meteen eerlijk houden. Het gaat om een minderheid. In grote onderzoeken zegt zoiets als één op de zeven mannen ooit voor seks te hebben betaald, en maar een enkeling deed dat het afgelopen jaar. Dus nee, de meeste mannen doen dit niet. Maar een randgroep is het ook niet. Het zit dichter bij je dan je denkt.

En binnen sommige vriendengroepen is het zelfs volstrekt gewoon. Een man vertelde me een keer dat een clubbezoek in zijn vriendenclub net zo openlijk besproken wordt als een avond stappen of een dag naar het voetbal. Ze gaan samen, ze praten erover na, niemand kijkt ervan op. Geen geheim, geen schaamte, gewoon iets wat ze doen. Ik merkte hoe dat schuurde met alles wat ik erover dacht. En juist daar begon ik pas echt te vragen waarom mannen seks betalen.

Waarom mannen seks betalen begint bij een verschil in beleving

Om verder te komen moest ik iets onder ogen zien over mezelf. Mijn eigen beleving is niet de maat der dingen. Voor mij zijn seks en liefde met elkaar verweven, bijna niet los te maken. Maar dat is mijn ervaring, niet de waarheid voor iedereen.

Want gemiddeld kunnen mannen seks makkelijker losmaken van liefde en relatie dan vrouwen. Voor veel vrouwen is seks juist onlosmakelijk verbonden met nabijheid en intimiteit. Allebei die belevingen zijn echt. Geen van beide is fout. En het is geen kwestie van een mannenbrein tegenover een vrouwenbrein, want de verschillen zijn gemiddelden met enorm veel variatie daarbinnen.

Een man verwoordde het ooit zo tegen mij: “voor mij is het een lichamelijke behoefte, eerder een geavanceerde vorm van masturberen dan ontrouw van het hart.” Ik moest slikken toen ik het hoorde. Het stond zo haaks op mijn eigen gevoel. En toch begon ik te begrijpen wat hij bedoelde. Zijn lichaam vroeg iets, los van zijn liefde voor iemand anders. Die twee dingen konden bij hem naast elkaar bestaan zonder elkaar aan te raken. Dat is geen moreel gebrek. Dat is een andere manier waarop verlangen werkt.

Vier behoeften achter de vraag

Toen ik eenmaal voorbij mijn eigen weerstand keek, zag ik iets wat ik vanuit mijn werk juist heel goed ken. Achter gedrag zit bijna altijd een behoefte. Iemand doet zelden iets “zomaar”. Er zit een verhaal onder, vaak een verhaal over veiligheid, over gezien worden, over niet afgewezen worden.

Ik herken vier patronen. Ze sluiten elkaar niet uit en ze zijn niet netjes af te bakenen. Maar ze maken zichtbaar wat er onder de oppervlakte kan spelen.

Angst voor afwijzing

Voor veel mannen voelt seksuele afwijzing niet als “zij wil nu even niet”. Het voelt als “ik ben niet genoeg”. Niet aantrekkelijk genoeg, niet gewild, niet de moeite waard. En dat gevoel kan een spiraal worden. Afwijzing leidt tot onzekerheid, onzekerheid tot spanning, spanning tot falen in bed, en dat falen bevestigt precies de angst waar het mee begon.

Betaalde seks koopt in dat licht iets heel specifieks. Een gegarandeerd ja. Geen risico op vernedering, geen beoordeling, geen moment waarop je te horen krijgt dat je niet genoeg bent. Het is veiligheid in plaats van afwijzing. Dat maakt het niet goed of verstandig. Maar het maakt het wel invoelbaar.

Gebrek aan aanraking en intimiteit

Dit is misschien wel het meest onbegrepen stuk. Want betaalde seks gaat lang niet altijd over seks. Het gaat vaak over aanraking, oogcontact, even iemand die je vasthoudt. Ik zie mannen, ook binnen jarenlange huwelijken, die letterlijk niet meer aangeraakt worden. Er wordt gepraat, geregeld, gepland. Maar de huid komt tekort.

Echte intimiteit is confronterend. Je laat jezelf zien, met je onzekerheid en je verlangen erbij. Voor wie dat spannend vindt biedt betaalde nabijheid een omweg. Aanraking zonder dat je je bloot hoeft te geven. Gezien worden zonder het risico dat iemand écht naar binnen kijkt. De behoefte aan nabijheid is doodgewoon menselijk. Alleen schamen veel mannen zich er juist voor, omdat ze geleerd hebben dat een volwassen man niets nodig zou moeten hebben.

Schaamte over verlangens

Sommige mannen dragen verlangens met zich mee die ze thuis niet durven uitspreken. Niet omdat de verlangens zo bijzonder zijn, maar omdat ze bang zijn voor de blik van hun partner erna. Voor het oordeel. Voor het idee dat wie ze zijn ineens anders bekeken wordt.

Hier zit een belangrijk onderscheid. Schuld gaat over iets wat je deed. Schaamte gaat over wie je bent. “Ik deed iets fouts” is te dragen. “Ik ben fout” vreet aan je. Betaalde seks biedt dan iets verleidelijks: een plek zonder oordeel. De ander weet je geschiedenis niet, kent je partner niet, kijkt niet met verwachting naar je. Wat gezocht wordt is dus niet zozeer de handeling. Het is de afwezigheid van schaamte.

De bewuste kiezer

En dan is er een groep die nergens in ons medelijden past. De man die precies weet wat hij wil, het respectvol regelt en seks ziet als een losstaande behoefte. Geen drama, geen gemis, geen verborgen wond. Gewoon een keuze.

Deze groep vind ik het lastigst, want hier houdt mijn therapeuten-reflex op te werken. Ik zoek van nature naar de pijn eronder. Maar soms is die er niet, of niet meer dan bij welke keuze dan ook. Dan kan het gaan over avontuur, spanning opzoeken, snelle ontlading, uit verveling of autonomie. Ook dat moest ik leren toelaten. Niet elk gedrag is een symptoom. Soms is het gewoon iemand die iets anders weegt dan ik.

Begrip is geen vrijbrief

Nu wil ik eerlijk blijven, ook naar de andere kant. Dit is geen pleidooi. Er bestaat een kleine groep waarbij betaalde seks samengaat met uitbuiting en grensoverschrijding en daar valt niets invoelbaars aan te begrijpen. Begrip voor de behoefte betekent nooit dat alles wat eruit voortkomt oké is.

En dan is er nog iets, dichter bij huis. Binnen een relatie is heimelijkheid een probleem op zichzelf, los van de behoefte. Want het is meestal niet het verlangen dat een relatie beschadigt. Het is het zwijgen. Het verzwijgen bouwt een muur waar de ander niet doorheen kan, en achter die muur groeit afstand. Niet de behoefte is het gif. De geslotenheid is het gif.

Dat is precies waarom ik dit gesprek belangrijk vind. Niet om iets goed te praten, maar om ruimte te maken waarin dingen gezegd kunnen worden voordat ze ondergronds gaan.

Wanneer sprak je hier voor het laatst echt met elkaar over?

Kijk nog eens naar die vier behoeften. Aangeraakt worden. Gezien worden. Verlangen zonder je ervoor te hoeven schamen. Zeker weten dat je niet wordt afgewezen. Dat zijn geen behoeften van “die mannen”. Dat zijn behoeften die in elke relatie leven, ook in die van jou. De vraag is niet of jullie ze hebben. De vraag is of jullie erover praten.

Waarom mannen voor seks betalen blijkt uiteindelijk minder een verhaal over seks dan over onvervulde behoeften die overal spelen. Die behoeften mogen er zijn, ook bij jou, ook bij je partner. Ze verdwijnen niet als je zwijgt. Ze verdwijnen als je ze eindelijk hardop durft te leggen bij iemand die luistert. Bij Liefdeszaak begint dat gesprek.