Masturberen in een relatie: gezond, problematisch of vreemdgaan?

Je partner staat onder de douche. Iets te lang. Jij kent dat geluid – het water dat blijft lopen, die typische stilte. Of je vindt tissues naast het bed, een geopende browsertab op de laptop die je herkent, of je merkt gewoon aan bepaalde signalen: hij of zij masturbeert. En jij? Jij voelt je rot. Want jullie hadden gisteren nog seks kunnen hebben, maar toen had je partner “geen zin”. Nu blijkbaar wel.

Of misschien ben jij degene die masturbeert. Stiekem, als je partner naar de sportschool is. En je voelt je schuldig. Want je hebt een relatie. Je kunt toch gewoon met elkaar vrijen? Waarom doe je dit in je eentje?

Dit is het taboe waar bijna niemand over praat maar waar bijna iedereen mee te maken heeft. Rond de 95 procent van de mannen en 80 procent van de vrouwen masturbeert regelmatig – ook in een relatie. Toch zitten we met schaamte, schuldgevoel en vooral met vragen. Is dit oké? Waar ligt de grens? En hoe praat je hierover zonder dat het een drama wordt?

Het grote misverstand: masturberen betekent dat er iets mis is

Laten we beginnen met het grootste misverstand: als je partner masturbeert, betekent dat NIET dat jij niet genoeg bent. Het betekent niet dat je niet aantrekkelijk genoeg bent, niet goed genoeg in bed, of dat je relatie stuk is.

Masturbatie is een fundamenteel andere ervaring dan seks met je partner. Het is geen vervanging. Het is iets anders. Net zoals je van chocola kunt houden én van fruit. Het ene vervangt het andere niet – het zijn gewoon verschillende dingen die allebei fijn zijn.

Bij seks met je partner gaat het om verbinding, om afstemming op elkaar, om samen genieten. Bij masturbatie gaat het om jouw eigen lichaam, jouw eigen tempo, jouw eigen fantasie. Geen rekening houden met de ander. Geen communicatie hoeven voeren. Gewoon lekker snel ontladen of juist heel lang teasen. Doen waar jij zin in hebt, precies zoals jij het wilt.

En hier zit een cruciaal punt: autonomie. Masturbatie geeft je een stukje seksuele zelfbeschikking. Je hoeft niet alles met je partner te delen. Je mag ook gewoon iets voor jezelf hebben. Dat is niet egoïstisch – dat is gezond. Je bent een individu met je eigen verlangens, fantasieën en behoeften. Die mogen bestaan, ook binnen een relatie.

Onderzoek toont zelfs aan dat vrouwen die regelmatig masturberen een bevredigender seksleven hebben met hun partner. Niet ondanks, maar juist door die soloseks. Je leert je eigen lichaam kennen, je weet wat je fijn vindt, en die kennis neem je mee naar bed. Het is geen concurrent – het is een aanvulling.

Maar waarom doet het dan zo’n pijn?

Oké, cognitief snap je het misschien. Maar emotioneel voelt het anders. Je voelt je afgewezen als je partner jou afwijst maar zichzelf wél bevredigt. “Ik ben blijkbaar niet de moeite waard, maar die vijf minuten onder de douche wel.”

Die pijn is echt. Die mag er zijn. En het komt niet omdat je gek bent of overdreven reageert. Het raakt iets diepers.

Jullie hebben samen seks minder vaak dan jij zou willen. Jij voelt je al regelmatig afgewezen. En dan ontdek je dat je partner regelmatig stiekem masturbeert. Het voelt als verraad. Als bewijs dat het probleem niet is dat hij of zij “geen zin heeft” – maar dat je partner geen zin heeft in jou.

Hier raakt masturbatie aan de kern van wat je in een relatie nodig hebt: gezien worden, gewenst worden, belangrijk zijn. Als je partner seks met jou afwijst maar vervolgens wel masturbeert, voelt dat als: “Jouw behoefte aan nabijheid is niet belangrijk genoeg voor mij om moeite voor te doen.”

En voor degene die masturbeert? Die voelt zich schuldig en begrepen. “Ik had gewoon even zin in snel klaarkomen zonder alle gedoe eromheen. Dat betekent niet dat ik haar niet zie staan. Maar nu voel ik me een slechte partner.”

Dit zijn geen cognitieve misverstanden. Dit zijn emotionele waarheden die jullie allebei ervaren. En die hebben een gesprek nodig.

De harde waarheid die niemand wil horen

Hier komt het controversiële deel. En ik ga het toch zeggen, want het moet gezegd worden.

Als jij in een relatie zit waar seks een issue is – jullie hebben er te weinig, één van jullie voelt zich structureel afgewezen – dan is stiekem masturberen niet neutraal. Dan is het een probleem.

Niet omdat masturberen op zichzelf verkeerd is. Maar omdat het symptoom is van iets dat niet werkt tussen jullie. En als je het stiekem doet, maak je dat probleem alleen maar groter.

Hier is waarom: als jij je partner afwijst voor seks maar vervolgens wel masturbeert, geef je in feite aan: “Ik heb wel seksuele energie, maar ik wil die liever alleen dan met jou delen.” Dat is pijnlijk. Dat is een vorm van emotionele afwijzing die je partner diep raakt.

En als jij masturbeert omdat je partner je zo vaak afwijst? Dan los je het probleem niet op. Je gaat eromheen. Je gebruikt masturbatie als pleister op een relatie-wond die eigenlijk verzorging nodig heeft. Tijdelijk voelt het als oplossing (“zie je wel, ik hoef niets van haar te vragen”), maar op de lange termijn groeit de afstand alleen maar.

Let wel: dit geldt ALLEEN als er al een probleem is in jullie seksleven. Als jullie allebei tevreden zijn met jullie intieme leven en daarnaast ook nog eens individueel masturberen? Geen enkel probleem. Dan is het gewoon gezonde seksuele zelfexpressie.

Maar als een van jullie zich structureel afgewezen voelt, en de ander masturbeert stiekem omdat “het makkelijker is dan met mijn partner vrijen” – dan hebben jullie een echt probleem. En dat probleem heet niet masturbatie. Het heet: jullie hebben emotioneel en seksueel contact verloren.

Wanneer masturberen problematisch wordt

Er is een verschil tussen gezond masturberen en masturberen dat jullie relatie schaadt. Hier zijn de signalen:

Het wordt problematisch wanneer:

• Je partner seks met jou afwijst maar wel regelmatig masturbeert
• Je stiekem masturbeert uit angst voor wat je partner zou zeggen
• Masturbatie heeft de voorkeur boven seks met je partner
• Je liegt erover of verbergt het actief
• Je hebt moeite om opgewonden te raken bij je partner maar wel bij masturbatie (vaak door porno)
• Jullie hebben al maanden geen seks maar masturberen doen jullie allebei wel
• Je masturbeert zo vaak dat het je dagelijks functioneren raakt
• Je partner voelt zich gekwetst en je blijft het toch stiekem doen

Het is gezond wanneer:

• Jullie allebei tevreden zijn met jullie seksleven samen
• Het gebeurt openlijk of in ieder geval niet met geheimhouding
• Het is een aanvulling, geen vervanging
• Je partner heeft geen zin en jij lost dat zelf op zonder drama
• Jullie kunnen er normaal over praten
• Het helpt je om je eigen lichaam te leren kennen
• Het voorkomt frustratie en druk in jullie relatie

Het verschil zit hem in transparantie en context. In een gezonde relatie waar jullie allebei seksueel tevreden zijn, is masturbatie gewoon onderhoud van je relatie met je eigen lichaam. In een relatie waar er al seksuele problemen zijn, kan stiekem masturberen die problemen verergeren.

Het gesprek dat je moet voeren

“Oké Anoek, leuk en aardig allemaal, maar HOE praat ik hierover zonder dat het een ramp wordt?”

Goed punt. Want dit gesprek kan inderdaad ontploffen als je het verkeerd aanpakt. De sleutel? Praat zonder verwijten. Openheid zonder aanval. Nieuwsgierigheid in plaats van beschuldiging. Hier is hoe je het wel doet.

Als jij degene bent die masturbeert

Begin niet met je te verdedigen. Begin niet met “het is toch normaal” of “iedereen doet het”. Begin met erkennen wat je partner voelt. Zonder je meteen schuldig te voelen, want je hebt niets verkeerds gedaan – maar je partner’s gevoelens zijn wel echt.

“Ik merk dat je er moeite mee hebt dat ik masturbeer. Ik wil graag begrijpen wat dat voor jou betekent. Voel je je afgewezen? Ben je bang dat ik je niet meer aantrekkelijk vind? Vertel me wat er in je omgaat.”

Laat je partner uitpraten. Echt. Onderbreek niet. Val niet meteen in de verdediging (“maar jij deed ook…”). Luister naar de emotie onder de woorden. Vaak gaat het niet om de masturbatie zelf, maar om het gevoel niet genoeg te zijn, niet gezien te worden, niet belangrijk genoeg te zijn.

Dan kun je jouw perspectief delen – zonder “maar” of “eigenlijk”:

“Voor mij is masturberen iets anders dan seks met jou. Het is niet beter of leuker – het is gewoon anders. Soms heb ik gewoon behoefte aan snel even ontladen zonder alle communicatie eromheen. Of ik wil gewoon even iets voor mezelf, mijn eigen fantasiewereld. Dat betekent niet dat ik jou niet zie staan of niet van seks met jou geniet. Integendeel, soms helpt het me juist om weer in de mood te komen. Maar ik snap dat het voor jou anders voelt. Vertel me wat je nodig hebt van mij.”

En heel belangrijk: als jullie seksleven al onder druk staat, erken dat dan zonder verwijten naar jezelf of je partner:

“Ik hoor dat je je afgewezen voelt. En ik snap dat – we hebben de laatste tijd ook minder seks dan jij zou willen. Misschien heb ik masturbatie gebruikt als uitweg zodat ik niet over dat échte probleem hoef te praten. Dat was niet eerlijk naar jou toe. Laten we het daar samen over hebben, zonder dat een van ons zich schuldig hoeft te voelen.”

Als jij degene bent die zich gekwetst voelt

Dit is cruciaal: niet beginnen met beschuldigingen. Niet: “Jij masturbeert stiekem, wat ben je eigenlijk voor een partner?” of “Blijkbaar ben ik niet goed genoeg.” Die verwijten sluiten het gesprek meteen.

Begin in plaats daarvan met wat je voelt, zonder oordeel over je partner:

“Ik voel me gekwetst als je mij afwijst voor seks maar wel masturbeert. Ik krijg dan het gevoel dat het probleem niet is dat je geen zin hebt, maar dat je geen zin hebt in mij. En dat doet pijn. Ik wil graag begrijpen wat er speelt.”

Of:

“Ik voel me onzeker sinds ik ontdekt heb dat je regelmatig masturbeert. Ik vraag me af of ik wel genoeg ben, of je me nog wel aantrekkelijk vindt. Ik weet dat dat misschien niet logisch is, maar het is wel wat ik voel.”

Let op: je begint met “ik voel”, niet met “jij doet”. Je beschrijft jouw ervaring, niet je partners gedrag. Dat maakt het gesprek veiliger. Je legt geen schuld neer, je deelt wat er in jou gebeurt.

Dan vraag je – vanuit echte nieuwsgierigheid, niet als verkapt verwijt:

“Kun je me helpen begrijpen wat masturberen voor jou betekent? Is het iets wat je altijd al deed? Heeft het te maken met ons seksleven, of is het iets voor jezelf? Ik wil het echt begrijpen, niet oordelen.”

Nieuwsgierig zijn in plaats van beschuldigend. Dat nodigt uit tot openheid in plaats van verdediging. En misschien ontdek je dat het helemaal niet over jou gaat – dat je partner masturbatie gebruikt voor autonomie, voor ontspanning, of juist om weer opgewonden te raken zodat jullie betere seks kunnen hebben.

Het compromis vinden

Misschien hebben jullie verschillende behoeften. Misschien wil jij dat je partner eerst altijd met jou probeert, en pas masturbeert als jij echt geen zin hebt. Misschien wil je partner juist de vrijheid om zelf te kiezen wanneer wat.

Bespreek wat voor jullie allebei werkt:

“Ik zou het fijn vinden als je eerlijk tegen me bent als je masturbeert. Niet gedetailleerd, maar gewoon dat ik weet dat het gebeurt. Dan voel ik me minder bedrogen.”

“Zou je kunnen overwegen om, als je zin hebt, eerst mij te vragen? Ik begrijp dat masturbatie anders is, maar ik zou me fijner voelen als ik weet dat ik de eerste optie ben.”

“Kunnen we afspreken dat als jij geen zin hebt in seks met mij, ik mezelf mag bevredigen zonder dat jij je daar ongemakkelijk bij voelt?”

Er is geen universeel juiste oplossing. Sommige koppels spreken af dat masturbatie volkomen privé mag blijven. Andere bespreken het open. Weer anderen masturberen soms samen. Wat voor jullie werkt, is wat goed is.

De controversiële optie: samen masturberen

Hier wordt het interessant. Want veel stellen ontdekken dat samen masturberen een verrassende toevoeging kan zijn aan hun seksleven.

Het idee alleen al kan mensen ongemakkelijk maken. “Ik ga toch niet voor mijn partner zitten…” Ja, precies dat. En het kan ongelooflijk intiem en opwindend zijn.

Waarom? Omdat je elkaar iets laat zien dat normaal privé is. Je laat zien hoe je jezelf aanraakt, wat je fijn vindt, hoe je lichaam reageert. Je geeft je partner een masterclass in hoe jouw lichaam werkt. En tegelijkertijd kijk je hoe je partner geniet – wat ontzettend opwindend kan zijn.

Praktisch werkt het zo: jullie liggen naast elkaar in bed. Jullie mogen elkaar aanraken, strelen, zoenen – maar ieder stimuleert zichzelf tot orgasme. Je bent er samen, maar focust op je eigen plezier.

Voordelen:

• Geen prestatiedruk (“moet ik mijn partner wel laten klaarkomen?”)
• Je leert van elkaar wat jullie fijn vinden
• Het is intiem maar niet zwaar – je kunt lachen als iets onhandig is
• Perfecte optie als een van jullie moe is maar de ander wel zin heeft
• Bijzonder spannend om naar elkaar te kijken

Begin voorzichtig. Misschien eerst met ondergoed aan. Of eerst alleen jezelf aanraken terwijl de ander kijkt. Bouw het op. En heel belangrijk: praat erna. “Wat vond je ervan? Voelde het gek? Was het spannend?”

Niet iedereen zal dit willen. Sommige mensen vinden masturbatie té privé om te delen. Dat is ook oké. Maar als jullie er allebei nieuwsgierig naar zijn – probeer het. Het kan jullie seksleven een verrassende dimensie geven.

De smartphone-olifant in de kamer: porno

We kunnen niet over masturbatie praten zonder porno te noemen. Want laten we eerlijk zijn: veel mensen gebruiken porno bij masturbatie. En dat is een landmijn in veel relaties.

Sommige partners hebben er geen enkel probleem mee. Anderen voelen het als een vorm van vreemdgaan. Weer anderen maken zich zorgen over de hoeveelheid of het type porno.

Maar laten we eerst het positieve benoemen: porno kan ook helpen. Soms kan het juist je opwinding weer aanwakkeren. Je libido een boost geven. Dingen laten zien waar je nieuwsgierig naar bent. En die opgewekte seksuele energie? Die kan je meenemen naar je partner. Mensen die masturberen met porno rapporteren soms dat ze daarna juist meer zin hebben in seks met hun partner. Het is niet of-of, het kan ook en-en zijn.

Porno kan inspirerend werken, nieuwsgierigheid wekken, of gewoon functioneel zijn om snel opgewonden te raken. Voor sommige mensen is het een gezonde, praktische tool. Voor anderen een fantasiewereld die ze bewust gescheiden houden van hun echte seksleven. Beide kunnen prima zijn.

Hier is de nuance: porno op zich is niet het probleem. Excessief pornogebruik wél. Het probleem ontstaat wanneer:

• Je liegt erover of het stiekem houdt terwijl je partner er moeite mee heeft
• Het je seksleven met je partner echt beïnvloedt (minder zin in echte seks, onrealistische verwachtingen)
• Je vaker masturbeert met porno dan dat je seks hebt met je partner
• Je verslaafd raakt en niet meer zonder kunt – steeds extremere content nodig hebt
• Je partner zich er diep gekwetst door voelt en je het toch blijft doen

Als je open bent over je pornogebruik, als het je seksleven met je partner niet schaadt maar misschien zelfs verrijkt, en als je partner er geen probleem mee heeft – prima. Porno is entertainment. Het is een tool. Het kan deel uitmaken van een gezond seksleven.

Maar als het heimelijk is, als je partner zich er rot door voelt, of als je merkt dat je partner in real life minder opwindt dan pixels op een scherm – dan is het tijd om je pornogebruik te heroverwegen. Niet omdat porno “slecht” is, maar omdat het tussen jullie in komt te staan.

En hier komt de balans: matig pornogebruik kan je seksuele leven verrijken. Excessief pornogebruik kan het verstoren. Porno is makkelijker dan echte seks – geen communicatie, geen afwijzing mogelijk, altijd beschikbaar, geen moeite hoeven doen. Maar het vervangt geen echte intimiteit. De kunst is om porno te gebruiken als aanvulling, niet als vervanging.

Als je partner vaker porno kijkt dan dat jullie seks hebben, mag je dat aankaarten. Niet vanuit “porno is slecht”, maar vanuit “ik mis onze intimiteit en ik zie dat je wel seksuele energie hebt, maar die niet met mij deelt.”

Het laatste taboe: als je meer zin hebt in masturberen dan in seks

Dit is het moeilijkste scenario. En ik zie het regelmatig in mijn praktijk: mensen die liever masturberen dan seks hebben met hun partner.

Waarom? Omdat het makkelijker is. Minder communicatie. Geen risico op afwijzing. Geen zorgen over de ander laten klaarkomen. Geen gedoe met voorspel. Gewoon vijf minuten, klaar, en dan weer verder.

Als dit herkenbaar is, moet ik je iets vertellen: dit is een alarmsignaal. Dit betekent dat jullie emotionele en seksuele verbinding flink beschadigd is.

Seks zou niet “gedoe” moeten zijn. Seks zou niet iets moeten zijn waar je tegenop ziet. Als masturbatie consistent aantrekkelijker is dan seks met je partner, is er iets fundamenteel mis.

Misschien zijn jullie emotioneel ver van elkaar af gedreven. Misschien zijn er onuitgesproken frustraties. Misschien is de seks routineus of onbevredigend geworden. Misschien voelt de druk van “moet ik de ander weer bevredigen” te zwaar.

Wat de reden ook is – dit kun je niet alleen oplossen door “gewoon meer seks te hebben”. Dit vraagt om diepere gesprekken. Wat is er tussen jullie gebeurd? Waar komt die afstand vandaan? Wat hebben jullie nodig om elkaar weer echt te vinden?

En misschien, als het echt niet meer gaat, is dit een signaal dat jullie professionele hulp nodig hebben. Want een relatie waarin je liever alleen bent dan samen, is geen relatie meer.

De balans vinden

Uiteindelijk draait het om balans. Masturbatie kan een gezond, normaal onderdeel zijn van je seksuele leven – ook in een relatie. Het hoeft niet te betekenen dat er iets mis is. Het kan zelfs helpen om druk weg te nemen en jullie seksleven te verrijken.

Maar het kan ook een symptoom zijn van problemen die aandacht nodig hebben. Van emotionele afstand, van vermijding, van onuitgesproken frustraties.

De vraag is niet: “Is masturberen in een relatie oké?” De vraag is: “Waarom masturbeer jij, en wat betekent dat voor ons samen?”

Als het antwoord is “omdat het lekker is, en het doet niets af aan onze intimiteit samen” – prima. Als het antwoord is “omdat het makkelijker is dan met jou vrijen” of “omdat jij me toch altijd afwijst” – dan hebben jullie werk te doen.

Het verschil tussen gezonde masturbatie en problematische masturbatie ligt niet in de handeling zelf. Het ligt in wat het betekent voor jullie verbinding. In of het iets toevoegt aan jullie relatie, of iets wegneemt.

Praktische afspraken maken

Hoe zorg je ervoor dat masturbatie jullie relatie ondersteunt in plaats van schaadt? Hier zijn concrete afspraken die koppels met mij maken:

Over transparantie: “We zijn open over ons masturbatiegedrag. Niet gedetailleerd, maar we liegen er niet over als het ter sprake komt.”

“We houden masturbatie privé, maar als de ander ernaar vraagt, zijn we eerlijk.”

Over prioriteit: “Als een van ons zin heeft in seks, vragen we eerst de ander. Masturbatie is de tweede optie, niet de eerste.”

“We geven elkaar de vrijheid om te kiezen tussen masturberen of samen seks, zonder daar drama van te maken.”

Over porno: “We zijn open over ons pornogebruik. Als een van ons er moeite mee heeft, bespreken we dat.”

“Porno is oké voor individueel gebruik, maar niet als het ons seksleven beïnvloedt.”

Over afwijzing: “Als ik geen zin heb in seks maar later die dag wel masturbeer, ben ik me bewust dat dat voor jou pijnlijk kan zijn. Ik probeer uit te leggen waarom.”

“Als je me afwijst voor seks, mag ik mezelf bevredigen zonder dat jij je daar schuldig over hoeft te voelen.”

Over samen: “We zijn open om samen te masturberen als we er allebei zin in hebben.”

“We respecteren dat masturbatie voor de een meer privé is dan voor de ander.”

Maak jullie eigen regels. Wat werkt voor het ene koppel, werkt niet voor het andere. Het belangrijkste is dat jullie allebei je gehoord voelen en dat er geen geheimen zijn die tussen jullie in komen te staan.

De rode vlaggen

Tot slot: wanneer is het tijd om professionele hulp te zoeken? Wanneer is masturbatie écht een probleem geworden?

Zoek hulp als:

• Een van jullie masturbeert meerdere keren per dag en het beïnvloedt jullie relatie of dagelijks leven
• Jullie ruziën voortdurend over masturbatie zonder tot oplossing te komen
• Een van jullie masturbeert wél maar weigert seks met de partner consequent
• Er sprake is van pornoverslaving (kan niet meer zonder, heeft steeds extremere content nodig)
• Masturbatie wordt gebruikt als vermijding van echte intimiteit
• Een van jullie voelt zich diep gekwetst maar de ander blijft het gedrag voortzetten
• Jullie hebben al maanden geen seks maar masturberen doen jullie allebei wel regelmatig

Dit zijn signalen dat er meer speelt dan alleen “wat soloseks”. Dit zijn signalen van emotionele afstand, vermijding, mogelijk verslaving, of dieperliggende relatieproblemen.

Een relatietherapeut kan helpen om de échte issues onder de masturbatie te ontdekken. Vaak blijkt het dan te gaan om onvervulde behoeften aan intimiteit, over angst voor kwetsbaarheid, over opgehoopte frustraties, of over emotionele afstand die over de jaren is ontstaan.

Conclusie

Masturbatie in een relatie is niet goed of slecht op zich. Het is wat het betekent voor jullie verbinding dat telt.

In een gezonde relatie kan masturbatie een normale, gezonde uiting zijn van je seksualiteit – iets wat je naast jullie seksleven samen doet, zonder dat het ten koste gaat van jullie intimiteit. Het kan zelfs helpen: het neemt druk weg, het helpt je je eigen lichaam te leren kennen, en het kan jullie seksleven verrijken als je er open over bent.

Maar in een relatie waar intimiteit al onder druk staat, kan stiekem masturberen het probleem verergeren. Dan wordt het een symptoom van emotionele afstand, van vermijding, van onuitgesproken pijn. En dat moet aangepakt worden.

De sleutel is communicatie. Open, eerlijk, zonder oordeel. Durf te vragen wat het betekent. Durf te zeggen wat je voelt. En durf samen te onderzoeken hoe masturbatie een gezonde plek kan krijgen in jullie relatie, in plaats van een wig tussen jullie in te drijven.

Want uiteindelijk gaat het niet om de vraag “mag ik masturberen in een relatie?” Het gaat om de vraag: “Hoe zorgen we ervoor dat we elkaar blijven vinden – emotioneel én fysiek – op manieren die voor ons beiden werken?”

En soms betekent dat: ja, ook solo. Zolang het maar niet in plaats van samen is.